- İşlem türü muafiyet kapsamını belirliyor
- KDV teslim aşamasında ruhsat tarihi ve net alana göre değişiyor
- İlk satış istisnası sonraki devre otomatik taşınmıyor
- Faiz desteğinde başvuru ve kredi şartları neler?
- Kira yardımı ile kredi arasında seçim, zamanlamaya bağlı
- Satın alma öncesi hangi hak sahipliği kontrol edilir?
- İşlem türü, ruhsat ve hak sahipliği karar ölçütleridir
Antalya’nın 2025 kira yardımı tarifesinde malik için aylık 6.500 TL, kiracı için tek seferlik 13.000 TL listeleniyor. Malik ve kiracı tutarları hem ödeme dönemi hem de biçimi bakımından ayrılıyor; bu yardım, konut alıcısına tanınan bir ödeme değil, ilgili hak sahipliği koşullarına bağlı bir destek. Konut alımındaki mali avantajları değerlendirirken de işlemin türü ve tarafların statüsü belirleyici oluyor. Vergi, kredi ve hak sahipliği koşulları bu nedenle ayrı ayrı ele alınmalı.
İşlem türü muafiyet kapsamını belirliyor
6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlem, sözleşme, devir, tescil ve uygulamalarda noter harcı, tapu harcı, belediye harçları, damga vergisi ve kanunda sayılan diğer ücretler istisna kapsamındadır. Yönetmelik, muafiyet kalemlerini belirli işlemler için sıralar. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü de uygulamaya ilişkin talimatı ve Gelir İdaresi yazısını yayımlamıştır. Kira gelirinin beyanı bu işlem harçlarından ayrı bir konudur; konut ve işyeri kira geliri ayrımını ayrıca değerlendirmek gerekir.
KDV teslim aşamasında ruhsat tarihi ve net alana göre değişiyor
| Yapı ruhsatı dönemi | Net alanı 150 m²’ye kadar | 150 m²’yi aşan bölüm |
|---|---|---|
| 1 Nisan 2022’den önce | Yüzde 1 | Yüzde 18 |
| 1 Nisan 2022’den sonra | Yüzde 1 | Yüzde 18 |
| Her iki ruhsat dönemi | Yüzde 1 | Yüzde 18 |
Tablo, riskli alan, rezerv yapı alanı veya riskli yapıların bulunduğu yerlerde 6306 projesi kapsamındaki konutlar için geçerlidir. Her iki ruhsat döneminde net alanın 150 m²’ye kadar olan bölümünde tabloda yüzde 1 oranı yer alır; alan bu sınırı aşıyorsa yüzde 18 oranı aşan kısma uygulanır. KDV Kanunu, konut teslimlerinde vergi değeri ve konutun bulunduğu yer gibi ölçütlere göre farklı oran belirlenmesine imkân tanır.
İlk satış istisnası sonraki devre otomatik taşınmıyor
Yeni yapının müteahhit, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası, ilgili idare veya iştiraklerince yapılan ilk satış, devir ve tescilinde belirli koşullarla istisna uygulanabilir. Bağımsız bölüm malik tarafından daha sonra üçüncü kişiye satıldığında bu istisna kendiliğinden sürmez. Gelir İdaresi görüşüne göre sonraki satışta tapu harcı alıcı ve satıcı için ayrı ayrı aranır.
Faiz desteğinde başvuru ve kredi şartları neler?
Faiz desteği, hak sahibinin konutunu ya da işyerini kendi imkânlarıyla edinmek, yapmak veya güçlendirmek için kullandığı Türk lirası kredisine sağlanabilir. Başvuruda riskli yapı tespit raporu bankaya sunulur; banka incelemesinin ardından dosya Bakanlık onayına gider. Protokollü bankaya başvuru, tahliye veya yıkım tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde yapılmalıdır.
Konut edinme kredisinde yıllık 400 baz puan faiz desteği, 400.000 TL üst anapara limiti ve en fazla 10 yıllık vade belirtiliyor. Bu kredi türünde ödemesiz dönem 2 yıl; konut yapım ve güçlendirme kredilerinde ise 1 yıldır.
Kira yardımı ile kredi arasında seçim, zamanlamaya bağlı
Bir hak sahibi tahliyeden sonra barınma giderini karşılamak ya da yeni konut edinmek için kredi kullanmak arasında karar verebilir. Aynı kişiye Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’ndan hem kira yardımı hem faiz desteği verilemez. Kira yardımı başvurusu tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde veya riskli yapının yıkımından itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.
Riskli yapı dışında kalan riskli alanlardaki yapılarda malikler için kira yardımı süresi 18 aydır. Riskli alan ve rezerv yapı alanlarında süre, 48 ayı geçmemek üzere ilgili kurumca belirlenir. Başvuru süresi tahliye tarihinden itibaren bir yıl, riskli yapının yıkımından itibaren üç aydır.
Satın alma öncesi hangi hak sahipliği kontrol edilir?
Anlaşmayla tahliye edilen veya yıktırılan yapılardaki malikler, kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri desteklerden yararlanabilecek kişiler arasında sayılır. Riskli yapıdaki daireyi satın almak, önceki malik adına tanımlanmış kira yardımı veya faiz desteğini alıcıya otomatik olarak geçirmez. Hak sahipliğini kanıtlayan kiracılar, Bakanlığın kira yardımı kılavuzuna uygun olarak iki aylık kira yardımı alabilir. Kiracı ve malik statüsünün kira ilişkisine etkisini ayrıca incelemek isteyenler için ev sahibi ve kiracı haklarıyla ilgili ayrıntılar da ayrı bir konudur.
İşlem türü, ruhsat ve hak sahipliği karar ölçütleridir
6306 kapsamındaki krediler nedeniyle bankalar lehine alınan paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Yenileme uygulamasında yeni inşaat alanının mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan kısmı için belediye harç ve ücretleri alınmaz. Somut işlemin hukuki uygulaması için bir avukata danışılması gerekir.
İşlem 6306 sayılı Kanun kapsamındaki koşulları taşıyorsa noter, tapu, belediye harçları ve damga vergisi istisnalarını kontrol edin. Yeni inşaat alanı mevcut alanın bir buçuk katını aşmıyorsa bu sınır içindeki kısım için belediye harç ve ücretleri alınmaz. Destek başvurusu düşünüyorsanız, hak sahipliği ile tahliye veya yıkım tarihini esas alın.
